Mô hình Kirkpatrick là gì? Tổng hợp 4 cấp độ của mô hình Kirkpatrick phổ biến

Nhiều doanh nghiệp đầu tư khá lớn cho hoạt động đào tạo nhân sự nhưng lại gặp khó khăn khi đo lường hiệu quả thực tế. Nhân viên tham gia đầy đủ khóa học nhưng hiệu suất công việc không thay đổi đáng kể, trong khi bộ phận quản lý cũng khó xác định chương trình đào tạo có thực sự tạo ra giá trị hay không. Đây là lý do Mô hình Kirkpatrick vẫn được xem là một trong những phương pháp đánh giá đào tạo phổ biến nhất hiện nay. Thay vì chỉ nhìn vào cảm nhận sau khóa học, mô hình này giúp doanh nghiệp đánh giá toàn diện từ phản ứng của nhân sự cho đến tác động thực tế đến hiệu suất công việc và kết quả kinh doanh.

Mô hình Kirkpatrick là gì?

Mô hình Kirkpatrick được phát triển bởi Donald Kirkpatrick với mục tiêu đánh giá hiệu quả đào tạo thông qua 4 cấp độ khác nhau. Điểm đặc biệt của phương pháp này nằm ở việc không dừng lại ở mức “đào tạo xong là hoàn thành”, mà tập trung đo lường khả năng ứng dụng thực tế sau đào tạo.

4 cấp độ trong mô hình bao gồm:

• Reaction – Phản ứng
• Learning – Tiếp thu
• Behavior – Thay đổi hành vi
• Results – Kết quả đạt được

Mỗi cấp độ sẽ phản ánh một khía cạnh khác nhau trong quá trình đào tạo nhân sự và giúp doanh nghiệp nhìn rõ chất lượng chương trình đào tạo ở nhiều góc độ.

Cấp độ 1 – Reaction: Nhân sự phản ứng như thế nào sau đào tạo?

Cấp độ đầu tiên trong Mô hình Kirkpatrick tập trung vào phản ứng của học viên sau khi tham gia khóa đào tạo.

Đây là giai đoạn doanh nghiệp đánh giá:

• Nhân viên có hài lòng với nội dung đào tạo không
• Phương pháp giảng dạy có phù hợp không
• Chất lượng tài liệu và giảng viên như thế nào
• Mức độ tương tác trong quá trình học ra sao

Nhiều doanh nghiệp hiện nay thường triển khai khảo sát cuối khóa để thu thập phản hồi trực tiếp từ học viên. Tuy nhiên, một sai lầm khá phổ biến là cho rằng nhân sự đánh giá tích cực đồng nghĩa khóa học hiệu quả. Trên thực tế, cảm nhận tốt chỉ phản ánh trải nghiệm học tập chứ chưa thể khẳng định nhân viên đã tiếp thu kiến thức hoặc áp dụng được vào công việc thực tế. Dù vậy, cấp độ Reaction vẫn rất quan trọng vì nó giúp doanh nghiệp cải thiện trải nghiệm đào tạo và tăng mức độ tham gia của nhân sự trong các chương trình tiếp theo.

Cấp độ 2 – Learning: Nhân sự thực sự học được gì?

Nếu cấp độ đầu tiên tập trung vào cảm nhận, thì cấp độ thứ hai sẽ đánh giá mức độ tiếp thu kiến thức và kỹ năng sau đào tạo. Doanh nghiệp thường sử dụng các bài kiểm tra, bài tập tình huống để đánh giá kỹ năng nhân sự. Tiếp đó là phỏng vấn sau đào tạo và quan sát các quá trình thực hành. Điểm quan trọng của cấp độ này không nằm ở việc nhân viên nhớ bao nhiêu lý thuyết, mà là khả năng hiểu và nắm được nội dung cốt lõi phục vụ công việc thực tế.

Ví dụ, trong chương trình đào tạo kỹ năng bán hàng, doanh nghiệp không chỉ đánh giá khả năng ghi nhớ quy trình sale mà còn cần kiểm tra:

• Khả năng xử lý tình huống
• Kỹ năng giao tiếp
• Cách tư vấn khách hàng
• Tư duy giải quyết vấn đề

Một chương trình đào tạo có nội dung hấp dẫn nhưng nhân sự không tiếp thu được kiến thức thực tế thì vẫn khó tạo ra hiệu quả lâu dài cho doanh nghiệp.

>>> Xem thêm: 5 bước chuẩn trong quy trình quản lý nhân sự phổ biến.

Cấp độ 3 – Behavior: Nhân sự có thay đổi hành vi làm việc không?

Đây được xem là cấp độ quan trọng nhất nhưng cũng khó đánh giá nhất trong mô hình Kirkpatrick. Sau đào tạo, điều doanh nghiệp cần quan tâm không phải nhân viên “biết thêm điều gì”, mà là họ có thực sự thay đổi cách làm việc hay không.

Ở cấp độ này, doanh nghiệp sẽ theo dõi:

• Nhân sự có áp dụng kỹ năng mới vào công việc không
• Hiệu suất làm việc có cải thiện không
• Cách phối hợp nội bộ có thay đổi không
• Thói quen làm việc có tích cực hơn không

Điểm khó của cấp độ Behavior nằm ở việc sự thay đổi thường không xuất hiện ngay lập tức mà cần thời gian theo dõi thực tế. Ngoài ra, hiệu quả áp dụng sau đào tạo còn phụ thuộc vào:

• Văn hóa doanh nghiệp
• Môi trường làm việc
• Sự hỗ trợ từ quản lý
• Quy trình vận hành nội bộ

Trong nhiều trường hợp, khóa học có chất lượng tốt nhưng doanh nghiệp lại thiếu môi trường phù hợp để nhân sự áp dụng kỹ năng mới, dẫn đến hiệu quả đào tạo không như kỳ vọng. Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp hiện nay bắt đầu kết hợp đào tạo với coaching nội bộ nhằm tăng khả năng ứng dụng thực tế sau học tập.

Cấp độ 4 – Results: Đào tạo tạo ra kết quả gì cho doanh nghiệp?

Cấp độ cuối cùng trong Mô hình Kirkpatrick tập trung vào tác động thực tế của đào tạo đến doanh nghiệp. Đây là giai đoạn doanh nghiệp đánh giá:

• Doanh thu có cải thiện không
• Hiệu suất vận hành có tăng không
• Tỷ lệ nghỉ việc có giảm không
• Chất lượng dịch vụ có tốt hơn không
• Mức độ hài lòng khách hàng có thay đổi không

Khác với các cấp độ trước, Results không còn tập trung vào cá nhân mà đánh giá tác động ở quy mô tổ chức.

Ví dụ:

• Sau đào tạo kỹ năng chăm sóc khách hàng, tỷ lệ phản hồi tích cực tăng 20%
• Sau đào tạo quản lý, hiệu suất đội nhóm cải thiện rõ rệt
• Sau đào tạo quy trình vận hành, tỷ lệ sai sót giảm đáng kể

Đây là cấp độ giúp doanh nghiệp xác định chương trình đào tạo có thực sự mang lại giá trị đầu tư hay không. Tuy nhiên, việc đo lường Results thường khá phức tạp vì kết quả kinh doanh còn chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố khác ngoài đào tạo.

Vì sao mô hình Kirkpatrick vẫn được áp dụng phổ biến hiện nay?

Dù xuất hiện từ khá lâu, mô hình Kirkpatrick vẫn được nhiều doanh nghiệp sử dụng nhờ khả năng đánh giá đào tạo theo hướng toàn diện và thực tế hơn. Thay vì chỉ xem đào tạo là hoạt động nội bộ mang tính hình thức, doanh nghiệp có thể:

• Đo lường hiệu quả cụ thể
• Theo dõi khả năng ứng dụng thực tế
• Tối ưu chương trình đào tạo
• Kiểm soát chất lượng phát triển nhân sự

Mô hình Kirkpatrick không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm tra chất lượng đào tạo mà còn hỗ trợ theo dõi khả năng ứng dụng thực tế của nhân sự sau học tập. Thông qua 4 cấp độ gồm Reaction, Learning, Behavior và Results, doanh nghiệp có thể đánh giá toàn diện từ trải nghiệm học tập cho đến tác động thực tế đến hiệu suất vận hành và kết quả kinh doanh. Đây cũng là lý do mô hình Kirkpatrick vẫn được xem là một trong những phương pháp đánh giá đào tạo phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay.

>>> Xem thêm: Cách ứng dụng phần mềm quản lý nhân sự hiệu quả nhất.